Pod placem Zwycięstwa odkrywają ślady dawnej Piły. Archeolodzy trafili na ceglany mur i bruk

Pod placem Zwycięstwa w Pile archeolodzy odsłaniają kolejne warstwy przeszłości: fragmenty ceglanego muru, dawny bruk i relikty zabudowy, które przez lata pozostawały ukryte pod ziemią.

Badania prowadzone przy tej inwestycji mają nie tylko potwierdzić, co kryje teren, ale też pomóc zachować najcenniejsze znaleziska. Prace poprzedzają rewitalizację wartą blisko 18 milionów złotych, w tym z ponad 12 mln dofinansowania ze środków europejskich.

Ślady dawnego kwartału kamienic

To, co dziś widać na placu budowy, jest tylko fragmentem dłuższej historii miasta. Archeolodzy natrafiają na pozostałości dawnych kamienic, elementy posadzek oraz nawierzchni, które pozwalają odtworzyć wygląd tej części Piły sprzed dziesięcioleci, a nawet stuleci. Każdy odkryty fragment jest dla badaczy osobnym źródłem wiedzy o życiu mieszkańców, układzie ulic i zmianach, jakie zachodziły w tej przestrzeni.

Przed 1945 rokiem znajdował się tu kwartał zabudowy tworzący wschodnią pierzeję dawnego Nowego Rynku. Codzienność wyznaczały tu ulice Mała Kościelna i Młyńska, a w okolicy działały sklepy oraz zakłady usługowe. W jednym z domów mieszkał Teofil Drozdowski - działacz polonijny, członek Towarzystwa Śpiewaczego „Halka” i sekretarz polskiej Rady Ludowej.

Historia miejsca sięga XVI wieku

Badany teren nie zaczyna swojej historii w czasach nowożytnych, lecz znacznie wcześniej. Pierwsze ślady osadnictwa na tym obszarze sięgają XVI wieku. Po wielkim pożarze miasta w 1626 roku wytyczono Nowy Rynek oraz przyległe ulice, a zabudowa zaczęła zmieniać się wraz z upływem kolejnych epok.

Z czasem drewniane domy ustępowały miejsca budynkom z muru pruskiego, a następnie murowanym kamienicom. To właśnie takie warstwy - architektoniczne i miejskie - mogą nadal spoczywać pod współczesnym placem. Dlatego wykopaliska nie są jedynie technicznym etapem inwestycji, lecz także sposobem na odczytanie, jak rozwijała się ta część Piły.

Jak pracują archeolodzy i co stanie się ze znaleziskami

Badania prowadzone są etapami, a każdy odnaleziony element jest dokumentowany, opisywany i oceniany przez specjalistów. Część odkryć może trafić do zabezpieczenia i konserwacji, jeśli posiada wartość historyczną lub naukową. Inne fragmenty okażą się późniejszymi przekształceniami albo zwykłymi elementami dawnej infrastruktury, które jednak również pomagają zrekonstruować dzieje miejsca.

Prace archeologiczne mają potrwać do końca wakacji. To konieczny etap przed rozpoczęciem realizacji projektu „PIŁA ReWITAlizacja placu Zwycięstwa: ZIELEŃ i BEZPIECZEŃSTWO”. Dopiero po ich zakończeniu ruszy właściwa przebudowa przestrzeni.

• nowe nasadzenia drzew, krzewów i traw,
• elementy małej architektury i miejsca do rekreacji,
• rozwiązania poprawiające komfort i bezpieczeństwo mieszkańców,
• zachowanie cennego starodrzewu,
• osi pieszej z wodnym ciągiem oraz przestrzeni przypominających o historii placu.

Plac Zwycięstwa ma zyskać nowe funkcje

Po zakończeniu badań teren ma przejść kompleksową rewitalizację. Projekt przewiduje stworzenie nowoczesnego, zielonego i bezpiecznego miejsca spotkań, odpoczynku oraz organizacji wydarzeń. Istotnym elementem będą też dekoracyjne ściany nawiązujące do dawnego kwartału kamienic zniszczonego podczas II wojny światowej.

To połączenie nowej funkcji z pamięcią o przeszłości ma sprawić, że plac nie będzie wyłącznie odmienioną przestrzenią publiczną. Ma stać się także miejscem, które przypomina o historii tej części miasta i ludziach, którzy przez stulecia ją tworzyli.

Dla mieszkańców Piły to ważne, bo inwestycja łączy ochronę lokalnego dziedzictwa z tworzeniem przestrzeni codziennego użytku. W praktyce oznacza to zarówno szansę na poznanie mniej widocznej historii miasta, jak i na uporządkowanie jednego z kluczowych punktów w centrum.

Po zakończeniu wykopalisk rozpocznie się kolejny etap prac, a plac Zwycięstwa ma stopniowo zmieniać swój charakter. Informacje przekazał Urząd Miasta w Pile.