Carl Friedrich Goerdeler
Biografia
Carl Friedrich Goerdeler (ur. 31 lipca 1884 w Pile, zm. 2 lutego 1945 w Berlinie) był konserwatywnym niemieckim politykiem. Ukończył studia prawnicze i w latach 1930–1937 pełnił funkcję nadburmistrza Lipska, skąd został zmuszony do ustąpienia po konflikcie z nazistowskimi władzami.
Zaangażował się w działalność konspiracyjną przeciwko III Rzeszy. Był skrajnie wrogi ideologii komunistycznej i miał monarchistyczne sympatie. Będąc w opozycji do Adolfa Hitlera, tworzył plany pokojowe wysyłane rządowi brytyjskiemu, w których domagał się, aby granica polsko-niemiecka przebiegała co najmniej tak jak granica Cesarstwa Niemieckiego z Imperium Rosyjskim z 1914 roku, a najlepiej tak jak granica III Rzeszy z Generalnym Gubernatorstwem z 1940 roku. Opisując swe zamierzenia domagał się również utrzymania w granicach Niemiec Austrii, Kraju Sudetów, Alzacji i Lotaryngii, Eupen i Malmedy, przyłączenia należącego do Włoch południowego Tyrolu oraz utrzymania w rękach niemieckich przeznaczenia Polski. Polska może uzyskać rekompensatę za Prusy Zachodnie i Poznań poprzez unię państwową z Litwą. Dzięki temu obydwu krajom pomoże się w uzyskaniu dostępu do morza. Poza tym istnieje możliwość, by Polska dzięki portom niemieckim włączyła się do handlu światowego.
Był typowany na kanclerza w razie powodzenia spisku generałów i oficerów z 20 lipca 1944 (prezydentem miał zostać generał Ludwig Beck). Zamach jednak nie powiódł się. Za Goerdelerem ogłoszono list gończy. Wyjechał z Berlina i usiłował się ukryć. Początkowo ukrywał się we wsi Myśliwiec w powiecie wąbrzeskim. Później przeniósł się do powiatu Kwidzyńskiego. Podczas wizyty na grobie rodziców w Kwidzynie został zadenuncjowany do Gestapo przez Helenę Schwärzel, która kojarzyła go jeszcze z czasów, gdy był zastępcą burmistrza w Królewcu. Kobieta wypatrzyła go 12 sierpnia 1944 roku jako obcego gościa w gospodzie. Dzięki jej informacji Goerdeler został zadenuncjowany do Gestapo i tego samego dnia aresztowany. 8 września Trybunał Ludowy (Volksgerichtshof) skazał go na karę śmierci, ale wyrok nie był wykonywany od razu. Dopiero 2 lutego 1945 Goerdeler został stracony przez powieszenie w berlińskim więzieniu Plötzensee.
Pod koniec sierpnia 1944 denuncjatorka Schwärzel osobiście od Hitlera otrzymała w nagrodę czek na milion marek. W 1946 roku musiała jednak odpowiadać przed sądem za swój donos na Goerdelera. 14 listopada sąd przysięgłych w Berlinie skazał ją na 15 lat ciężkiego więzienia za zbrodnię przeciwko ludzkości. Rok później, w rozprawie rewizyjnej, sąd zmniejszył jej wymiar kary do sześciu lat. Schwärzel była jedyną osobą, która została kiedykolwiek pociągnięta do odpowiedzialności za Justizmord na Goerdelerze (poza nią nie skazano żadnego sędziego, prokuratora, Gestapo czy cywila). Była także pierwszą z łącznie 490 donosicieli skazanych w Niemczech po wojnie.