Jo Mihaly

Tancerka, aktorka, pisarka, działaczka społeczna
25.04.1902 29.03.1989 Piła

Biografia

Elfriede Alice Kuhr, później Jo Mihaly, urodziła się 25 kwietnia 1902 roku w Piłe. Była czwartym dzieckiem Margarethe Golz-Kuhr i Richarda Kuhra. Wychowywała się u babki Berty i Eduarda Golza, a po rozwodzie rodziców pozostała pod opieką rodziny matki.

W latach 1914–1917 uczyła się w miejskim liceum w Pile. W 1917 rozpoczęła pracę w miejskim domu dziecka, a następnie ukończyła kurs maszynopisania, stenotypii i pielęgniarstwa. W 1920 wyjechała do Berlina, gdzie pomagała matce w prowadzeniu Mistrzowskiej Szkoły Dramatu i Muzyki, ćwiczyła głos i potajemnie studiowała balet oraz taniec nowoczesny, samodzielnie opłacając zajęcia. Uczyła się także w szkole Ottona Haas-Heyego i u Berthe Trümpy.

W 1924 wróciła do Berlina, gdzie zmarła jej matka. Przez dwa lata doświadczała załamania nerwowego. Po ślubie z Leonardem Steckelem w 1927 zamieszkała w berlińskiej kamienicy przy Breitenbachplatz w Wilmersdorf. Ich sąsiadami i współpracownikami byli cenieni twórcy epoki.

3 lutego 1933 urodziła córkę Anję Barbarę (po mężu Ott). Jeszcze w tym samym roku wyemigrowała do Szwajcarii. W Szwajcarii kierowała robotniczym zespołem agitacyjno-propagandowym Nowy Chór; ceniono jej inscenizacje Uwaga – dzieci! i Czerwona nić. W 1935 wystąpiła w Zurichu, zastępując Alessandrę Moissi, a w 1947 powtórzyła recitale. W 1933–1939 była zaangażowana w ruch antynazistowski, a w 1943 założyła i kierowała Ruch Wolnych Niemiec; w 1944 współzałożyła Stowarzyszenie Ochrony Niemieckich Pisarzy w Szwajcarii i później Międzynarodowe Stowarzyszenie Ochrony Niemieckich Pisarzy.

W 1945 wyjechała do Frankfurtu nad Menem, by przekazać zebrane w Szwajcarii materiały; została też członkinią komisji kultury rady miasta. Założyła Freie Deutsche Kulturgesellschaft i organizowała wystawy, odczyty i koncerty artystów, których twórczość była zakazana przez nazistów. W Stuttgarcie wygłosiła mowę o zadaniach pisarza w chwili obecnej, co doprowadziło do powołania Doradczej Komisji Wielkiej Hesji. Mimo to nie zgodziła się na karierę polityczną; jej nazwisko pojawiło się na liście KPD do parlamentu.

Po II wojnie światowej kontynuowała twórczość literacką i artystyczną, pisała opowiadania, wiersze, słuchowiska, sztuki teatralne i książki dla dzieci, a także prowadziła działalność kulturalno-polityczną. W 1963–1977 mieszkała w Neufahrn w Bawarii i wraz z córką założyła pismo Miesiące oraz Klub Dyskusyjny. Jej ostatnią rolą była narratorka w filmie Geister und Gäste. In memoriam Grand Hotel Brissago (1989), wyprodukowanym po jej śmierci. W 2002 ukazała się niepublikowana wcześniej powieść Auch wenn es Nacht is, napisana w Szwajcarii; akcja rozgrywa się zimą 1945 i opisuje losy Niemki i Polaka uciekających z Piły.

Jej działalność społeczna obejmowała zaangażowanie w ruch oporu i pomoc uchodźcom; była współzałożycielką i przewodniczącą Ruchu Wolnych Niemiec, a także współzałożycielką Międzynarodowego Stowarzyszenia Ochrony Niemieckich Pisarzy w Szwajcarii. Po wojnie działała także w Frankfurtu nad Menem, wspierając emigrantów i instytucje kultury.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Debiut aktorski w 1923 roku i członkostwo w Haas-Heye-Ballett, prowadzące tournée po Niemczech i Europie
Stworzenie własnych etiud choreograficznych i autorskiego recitalu, które przyniosły jej szerokie uznanie
Współzałożenie Ruchu Wolnych Niemiec (1943) oraz współtworzenie Stowarzyszenia Ochrony Niemieckich Pisarzy w Szwajcarii (1944) i Międzynarodowego Stowarzyszenia Ochrony Niemieckich Pisarzy
Założyła Freie Deutsche Kulturgesellschaft we Frankfurcie nad Menem i prowadziła działania kulturalne po II wojnie światowej
Nagroda honorowa Zurychu (1948, 1958, 1960) oraz Nagroda Kulturalna Ascony (1979)

Ciekawostki

Użyła munduru brata i wojskowych butów wuja oraz hełmu żołnierza z Belgii, by wystąpić jako personifikacja wojny w recitalach
Dziennik z I wojny światowej ukazał się w 1982–1986, a angielskie tłumaczenie ukazało się w 1998
W 2018 odsłonięto tablicę pamiątkową na ścianie domu w Piłe

Udostępnij